Bệnh viêm phế quản cata cấp là tình trạng viêm nhiễm cấp tính ở đường hô hấp dưới của chó, bao gồm khí quản và phế quản. Bệnh thường do virus hoặc vi khuẩn gây ra. Bệnh có thể gây ra các triệu chứng như ho, khó thở, chảy nước mũi, chảy nước mắt và sốt.
I. Đặc điểm
- Quá trình viêm xảy ra ở niêm mạc phế quản (ở phế quản lớn hay phế quản nhỏ và đường dẫn đến khí quản) và không ảnh hưởng đến phế nang. Trong trường hợp nặng có thể lan sang phần nhu mô phổi.
- Bệnh thường xảy ra khi thời tiết giá lạnh hoặc ẩm ướt. Chó con và chó già hay mắc.
- Triệu chứng của bệnh tùy thuộc vào vị trí viêm ở phế quản.
- Tùy theo thời gian viêm mà có viêm cấp tính và viêm mãn tính.
- Quá trình viêm làm cho niêm mạc bị xung huyết, tiết dịch, niêm mạc rất mẫn cảm. Do vậy gia súc ho nhiều.
- Dịch viêm đọng lại ở lòng phế quản, làm cho lòng phế quản hẹp. Do vậy, gia súc có hiện tượng khó thở.
II. Nguyên nhân
1. Nguyên nhân nguyên phát
- Do chó bị nhiễm lạnh.
- Do chó không được chăm sóc, nuôi dưỡng tốt
- Do chó hít phải một số khí độc (H2S, NH3, khói, khi Clo).
- Do niêm mạc phế quản bị tổn thương cơ giới (uống thuốc để thuốc chảy vào phế quản).
Tất cả các nguyên nhân trên làm giảm sức đề kháng của cơ thể và kích thích trên niêm mạc phế quản, làm tổn thương niêm mạc phế quản. Từ đó, niêm mạc phế quản rất dễ bị nhiễm khuẩn và bị viêm.
2. Nguyên nhân kế phát
- Do ký sinh trùng ký sinh ở phổi (giun phổi), hoặc do ấu trùng giun đũa di hành gây tổn thương niêm mạc phế quản. Từ đó vi khuẩn bội nhiễm và gây viêm.
- Do kế phát từ một số bệnh truyền nhiễm (cúm, carê,...).
- Do viêm lan từ một số khí quan bên cạnh (viêm thanh quản, viêm họng,...).
IV. Triệu chứng
1. Viêm phế quân lớn
- Ho là triệu chứng chủ yếu: thời kì đầu ho khan, tiếng ho ngắn, con vật có cảm giác đau. Sau 3 - 4 ngày mắc bệnh tiếng ho ướt và kéo dài (ho kéo dài từng cơn).
- Nước mũi chảy nhiều: Lúc đầu nước mũi trong, về sau đặc đần và có màu vàng, thường dính vào hai bên mé mũi.
- Nghe phổi: Thời kì đầu âm phế nang tăng, sau 2-3 ngày mắc bệnh xuất hiện âm ran (lúc đầu ran khô, về sau ran ướt).
- Con vật không sốt hoặc sốt nhẹ, nếu sốt trong một ngày lên xuống không theo quy luật.
- Tần số hô hấp không tăng.
2. Viêm phế quản nhỏ
Thể viêm này thường kế phát với viêm phế quản lớn:
- Con vật sốt (nhiệt độ cao hơn bình thường 1 -2°C).
- Tần số hô hấp thay đổi: Con vật thở nhanh và khó, có trường hợp con vật phải hóp bụng và lỗ mũi mở to để thở, hoặc phải há mồm ra để thở.
- Ho khan, tiếng ho yếu và ngắn, sau khi ho con vật thở khó và mệt.
- Nước mũi không có hoặc ít, nước mũi đặc.
- Nghe phổi có thấy âm ran ướt, đôi khi nghe thấy âm vò tóc, Ở những nơi phế quản bị tắc thì không nghe thấy âm phế nang. Những vùng xung quanh nó lại nghe thấy âm phế nang tăng.
- Nếu có hiện tượng viêm lan sang phổi, chó có triệu chứng của bệnh phế quản phế viêm.
- Gõ vùng phổi.
+ Nếu có hiện tượng khí phế thì âm gõ có âm bùng hơi và vùng gõ của phổi lùi về phía sau.
+ Nếu có hiện tượng viêm lan sang phổi thì có âm đục phân tán từng vùng ở phổi.
V. Tiên lượng
- Đối với viêm phế lớn thì tiên lượng tốt. Nếu chữa kịp thời và chăm sóc nuôi dưỡng tốt thì sau 3 - 4 ngày điều trị gia súc khỏi bệnh.
- Đối với viêm phế quản nhỏ thì mức độ bệnh nặng hơn. Nếu điều trị không kịp thời, gia súc sẽ chết hoặc chuyển sang viêm mạn hay kế phát sang bệnh phế quản phế viêm.
VI. Chẩn đoán
- Căn cứ vào triệu chứng lâm sàng điển hình như con vật ho nhiều, họ có cảm giác đau, chảy nhiều nước mũi, nước mũi màu vàng hay xanh, nghe phổi xuất hiện âm ran, X quang thấy rốn phối đậm.
- Cần chẩn đoán phân biệt với một số bệnh khác ở đường hô hấp.
1. Bệnh phế quản phế viêm
Con vật sốt cao và sốt có quy luật (sốt lên xuống theo hình sine). Vùng gõ của phổi có nhiều vùng âm đục phân tán, con vật bỏ ăn hoặc kém ăn, X quang vùng phổi thấy có âm mờ rải rác.
2. Bệnh phổi xuất huyết
Bệnh phát triển nhanh, nước mũi lỏng và có màu đỏ, họ ít, nghe phổi cũng có âm ran. Con vật thở khó, đột ngột.
3. Bệnh phù phổi
Bệnh cũng phát triển nhanh, nước mũi lỏng và có lẫn bọt trắng, nghe phổi cũng có âm ran con vật khó thở đột ngột.
VII. Điều trị
1. Hộ lý
- Trước hết phải giữ ấm cho chó, cho chó nằm chỗ sạch ấm và thoáng khí.
- Cho con vật ăn thức ăn lỏng dễ tiêu hóa.
2. Dùng thuốc điều trị
Nếu con vật sốt cao dùng Anagil 0,3% liều 0,5 - 3ml/con, hoặc Diclophenac liều 0,2 - 0,5 ml/con.
- Dùng thuốc giảm ho và long đờm: Tiêm Bromhexin, cho uống Terpin - codein ngày 2 - 3 lần.
- Dùng kháng sinh diệt vi khuẩn: dùng một trong các loại kháng sinh sau: Hamogen, hoặc Lincomycin 10%, hoặc Hancef.
- Dùng thuốc trợ sức rợ lực, nâng cao sức đề kháng: B-complex, multivit, vitamin C
Nếu con vật sốt cao dùng Anagil 0,3% liều 0,5 - 3ml/con, hoặc Diclophenac liều 0,2 - 0,5 ml/con.
Chú ý: nếu con vật không ăn phải dùng dung dịch đường Glucoza ưu trương truyền tĩnh mạch.
Tham khảo thêm những bài viết hay tại nongtraithucung.com
